Bùn vi sinh là gì ?Khi nào cần thay bùn vi sinh? Dấu hiệu nhận biết và cách xử lý

 Bùn vi sinh là gì?

Bùn vi sinh (hay còn gọi là bùn hoạt tính - Activated Sludge) là một tập hợp các quần thể vi sinh vật khác nhau được kết dính với nhau tạo thành các bông bùn xốp, dễ lắng, đóng vai trò cốt lõi trong việc phân hủy chất ô nhiễm để làm sạch nước thải.

Thành phần cấu tạo của bùn vi sinh

Bông bùn vi sinh có kích thước dao động từ 3 đến 150 µm. Thành phần bên trong bao gồm: 

• Vi sinh vật sống: Chiếm phần lớn, có nhiệm vụ tiêu thụ và chuyển hóa chất ô nhiễm.
• Cơ chất và chất rắn: Chiếm khoảng 40%, gồm các chất hữu cơ lơ lửng bị hấp phụ vào bông bùn

Phân loại bùn vi sinh phổ biến

Tùy thuộc vào công nghệ xử lý và môi trường hoạt động, bùn vi sinh được chia làm 3 loại chính:

Trong quá trình vận hành hệ thống xử lý nước thải, bùn vi sinh đóng vai trò quan trọng trong việc phân hủy chất hữu cơ, xử lý BOD, COD, Amoni và Nitơ. Tuy nhiên sau một thời gian hoạt động, hệ vi sinh có thể bị suy yếu, già hóa hoặc chết hàng loạt làm hiệu suất xử lý giảm mạnh.

Vậy khi nào cần thay bùn vi sinh và làm sao để nhận biết chính xác?

Dấu hiệu nhận biết sự cố bùn vi sinh

Quy trình xử lý chi tiết cho từng trường hợp

1. Trường hợp bùn bị già hóa (Quá tuổi bùn)

• Bước 1: Tiến hành xả bớt lượng bùn già ra bể chứa bùn để giảm nồng độ MLSS.
• Bước 2: Tăng tỷ lệ tuần hoàn bùn từ bể lắng về bể Aerotank nhằm kích thích vi sinh trẻ phát triển.
• Bước 3: Bổ sung thêm chất dinh dưỡng (mật rỉ đường, ure, photphat) theo tỷ lệ phối trộn chuẩn BOD:N:P = 100:5:1

2. Trường hợp bùn non khó lắng

• Bước 1: Giảm lưu lượng nước thải đầu vào (giảm tải lượng hữu cơ) để tránh hiện tượng sốc hệ thống.
• Bước 2: Giảm xả bùn thải và tăng cường lượng bùn tuần hoàn duy trì sinh khối.
• Bước 3: Bổ sung thêm các chủng men vi sinh hiếu khíđể tăng mật độ vi khuẩn keo tụ, giúp bùn nhanh kết bông. 

3. Trường hợp bùn bị nổi (Bulking sludge)

• Bước 1: Kiểm tra hệ thống sục khí, tăng công suất máy thổi khí để đảm bảo chỉ số DO trong bể Aerotank đạt từ 2.0 - 4.0/ mg/l
• Bước 2: Điều chỉnh lại độ pH trong bể về ngưỡng tối ưu 6.5 - 8.5bằng cách châm thêm xút (NaOH) hoặc vôi nếu nước bị acid hóa.
• Bước 3: Tăng tốc độ gạt bùn và tuần hoàn bùn ở bể lắng để tránh bùn lưu lại quá lâu gây thiếu khí. 

4. Trường hợp bùn chết do nhiễm độc (Bắt buộc phải thay mới)

• Bước 1: Cô lập ngay nguồn nước thải bị nhiễm độc hóa chất, chuyển hướng dòng thải sang bể sự cố.
• Bước 2: Bơm xả bỏ toàn bộ lượng bùn đen đã chết trong bể sinh học ra sân phơi bùn hoặc máy ép bùn.
• Bước 3: Thau rửa sạch sẽ lòng bể, kiểm tra lại các thiết bị phân phối khí và bơm tuần hoàn.
• Bước 4: Cấp nước sạch hoặc nước thải đã pha loãng vào bể, sau đó mua bùn vi sinh hoạt tính mới từ các trạm xử lý khác hoặc cấy lại từ đầu bằng chế phẩm vi sinh dạng lỏng/bột

Những trường hợp chưa cần thay toàn bộ bùn vi sinh

Không phải lúc nào cũng cần thay toàn bộ bùn.

Một số trường hợp chỉ cần:

• Xả bớt bùn già
• Tăng DO
• Bổ sung dinh dưỡng
• Cấy thêm men vi sinh

Điều này giúp tiết kiệm chi phí và phục hồi hệ vi sinh nhanh hơn.

Cách thay bùn vi sinh đúng kỹ thuật

1. Xả bỏ bùn già

Tiến hành:

• Xả bớt bùn đáy
• Giảm lượng bùn chết trong hệ thống

Không nên xả toàn bộ cùng lúc vì dễ làm mất hoàn toàn vi sinh.

2. Kiểm tra DO và pH

Điều kiện phù hợp cho vi sinh:

DO bể hiếu khí:

DO=2−4 mg/L

pH tối ưu:

pH=6.5−8.5

3. Bổ sung bùn vi sinh mới

Có thể:

• Lấy bùn từ hệ thống ổn định khác
• Bổ sung men vi sinh chuyên dụng

Một số dòng vi sinh thường dùng:

• MICROBE-LIFT IND :https://moitruonghaidang.vn/microbe-lift-ind-vi-sinh-xu-ly-nuoc-thai
• MICORBE LIFT SA: https://moitruonghaidang.vn/men-vi-sinh-microbe-lift-sa-giam-bun-phan-huy-chat-huu-co-nhanh-ngan-mui-hieu-qua-cho-he-thong-nuoc-thai
• MICROBE LIFT N1 :https://moitruonghaidang.vn/microbe-lift-n1-vi-sinh-xu-ly-nito-ammonia

Giúp:

• Phục hồi hệ vi sinh nhanh
• Giảm thời gian nuôi cấy
• Tăng hiệu quả xử lý BOD, COD

4. Kiểm soát tải lượng nước thải

Trong giai đoạn phục hồi vi sinh:

• Không tăng tải đột ngột
• Hạn chế hóa chất độc
• Điều hòa lưu lượng đầu vào

Điều này giúp vi sinh thích nghi và phát triển ổn định hơn.

Cách hạn chế phải thay bùn vi sinh thường xuyên

Để hệ vi sinh hoạt động ổn định lâu dài cần:

• Duy trì DO phù hợp
• Kiểm soát pH ổn định
• Theo dõi MLSS, SV30 định kỳ
• Xả bùn già thường xuyên
• Bổ sung dinh dưỡng và vi sinh định kỳ

Kết luận

Việc thay bùn vi sinh cần thực hiện khi hệ vi sinh bị già, chết hoặc mất khả năng xử lý nước thải. Theo dõi các chỉ tiêu như MLSS, SV30, DO và chất lượng nước đầu ra sẽ giúp phát hiện sớm sự cố và xử lý kịp thời.

Thay bùn đúng kỹ thuật kết hợp bổ sung vi sinh phù hợp sẽ giúp:

• Ổn định hệ thống xử lý nước thải
• Giảm chi phí vận hành
• Tăng hiệu quả xử lý BOD, COD
• Hạn chế sự cố môi trường và vượt chuẩn xả thải.

HOTLINE : 0903 371 885 - 0938 017 266