Bể Aerotank Nổi Bọt Trắng Xử Lý Thế Nào? Nguyên Nhân Và Cách Khắc Phục Hiệu Quả

Bể aerotank nổi bọt trắng là một trong những sự cố phổ biến trong hệ thống xử lý nước thải sinh học hiếu khí. Tình trạng này thường xuất hiện khi hệ vi sinh hoạt động không ổn định, tải hữu cơ biến động hoặc thiếu dinh dưỡng cho vi sinh.

Nếu không xử lý kịp thời, bọt trắng kéo dài có thể gây:

• Giảm hiệu quả xử lý COD, BOD
• Vi sinh phát triển kém
• Bùn khó lắng
• Trôi bùn sang bể lắng
• Nước thải đầu ra vượt quy chuẩn

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân bể aerotank nổi bọt trắng và cách xử lý hiệu quả trong thực tế vận hành.

Bọt Trắng Trong Bể Aerotank Là Gì?

Bọt trắng xuất hiện trong bể Aerotank là dấu hiệu cảnh báo hệ thống đang gặp sự cố về nồng độ vi sinh, tính chất nước thải đầu vào hoặc do chế độ vận hành chưa hợp lý. Khi hệ thống sục khí hoạt động, các chất hoạt động bề mặt hoặc chất hữu cơ không được phân hủy sẽ kết hợp với không khí tạo thành các mảng bọt trắng, to và lâu tan nổi dày trên bề mặt

Nguyên Nhân Bể Aerotank Nổi Bọt Trắng

Hiện tượng bể Aerotank nổi bọt trắng là sự cố vận hành rất phổ biến trong hệ thống xử lý nước thải sinh học. Tùy thuộc vào tính chất của bọt (to, nhỏ, dễ vỡ hay dai nhớt), nguyên nhân thường bắt nguồn từ các yếu tố cốt lõi sau: 

1. Thiếu sinh khối (Lượng vi sinh quá ít)

• Nguyên nhân: Hiện tượng này thường xảy ra ở giai đoạn đầu nuôi cấy vi sinh hoặc sau khi hệ thống vừa xả bùn quá mức.
• Dấu hiệu: Bọt màu trắng xóa, kích thước bọt to, xuất hiện thành từng đám lớn trôi nổi trên bề mặt và rất dễ vỡ khi sục khí. Chỉ số nồng độ bùn MLSS thấp dưới 1.000 mg/lít (hoặc tỷ lệ SV30 < 10%)

2. Sốc tải lượng hữu cơ (Quá tải hệ thống)

• Nguyên nhân: Nồng độ chất hữu cơ đầu vào (chỉ số COD/BOD tăng đột biến) khiến lượng vi sinh hiện tại không kịp thích nghi và tiêu thụ.
• Dấu hiệu: Bọt trắng bắt đầu dày lên nhanh chóng, nếu kéo dài mà không xử lý, vi sinh sẽ bị quá tải dẫn đến chết, bọt sẽ chuyển dần từ trắng sang màu nhem nhuốc hoặc nâu đen do lẫn xác bùn.

3. Nước thải đầu vào chứa chất hoạt động bề mặt

• Nguyên nhân: Nguồn nước thải chứa hàm lượng lớn chất tẩy rửa, xà phòng, javen hoặc hóa chất vệ sinh nhà xưởng chưa được xử lý triệt để ở các công đoạn trước.
• Dấu hiệu: Bọt trắng tinh, rất mịn, dai, đặc biệt khó vỡ và có xu hướng dâng cao lên thành bể giống như bọt xà phòng thông thường

4. Vi sinh bị ngộ độc hoặc chết do môi trường thay đổi

• Nguyên nhân: Các yếu tố vận hành như chỉ số oxy hòa tan (DO) quá thấp (< 2 mg/l), pH thay đổi đột ngột vượt ngưỡng (dưới 6.5 hoặc trên 8.5), hoặc nước thải có chứa chất độc (kim loại nặng, thuốc bảo vệ thực vật).
• Dấu hiệu: Vi sinh bị ức chế, chết và tự phân hủy (tiết ra các chất nội bào có tính tạo bọt). Bọt lúc này ban đầu có màu trắng, sau đó nhanh chóng bám dính các bông bùn mịn chết màu nâu đen nổi lề bề.

Cách Xử Lý Bể Aerotank Nổi Bọt Trắng

Để xử lý triệt để hiện tượng bể Aerotank nổi bọt trắng, bạn cần áp dụng kết hợp biện pháp tình thế (dập bọt ngay lập tức) và biện pháp kỹ thuật (điều chỉnh vi sinh).

Dưới đây là quy trình xử lý chi tiết theo từng nguyên nhân cụ thể:

1. Biện pháp xử lý tình thế (Dập bọt khẩn cấp)

Áp dụng ngay khi bọt dâng quá cao, có nguy cơ tràn ra khỏi thành bể gây ô nhiễm bề mặt hoặc làm mất mỹ quan:

• Phun nước dập bọt: Dùng vòi phun nước áp lực cố định hoặc cầm tay phun trực tiếp lên bề mặt bể. Nước sẽ làm vỡ các bong bóng khí, giảm nhanh độ dày của lớp bọt.
• Sử dụng hóa chất kháng bọt (Anti-foam): Châm một lượng nhỏ hóa chất phá bọt chuyên dụng vào bể. Hóa chất này làm giảm sức căng bề mặt, giúp bọt vỡ ra ngay lập tức. Lưu ý: Chỉ dùng lượng vừa đủ để tránh gây ức chế vi sinh.

2. Biện pháp kỹ thuật theo từng nguyên nhân

Trường hợp 1: Do thiếu sinh khối (Bể mới nuôi cấy hoặc xả bùn quá mức)

• Dấu hiệu nhận biết: Bọt to, màu trắng xóa, dễ vỡ, chỉ số SV30 < 10% [467].
• Cách xử lý:
  • Giảm tải lượng: Giảm lưu lượng nước thải đầu vào bể Aerotank hoặc tuần hoàn một phần nước thải lại bể điều hòa.
  • Tăng tuần hoàn: Tăng tỷ lệ tuần hoàn bùn (RAS) từ bể lắng về bể Aerotank để giữ lại lượng vi sinh tối đa.
  • Bổ sung vi sinh: Cấy thêm bùn hoạt tính từ hệ thống khác đang chạy ổn định, hoặc bổ sung chế phẩm men vi sinh hiếu khí chuyên dụng kết hợp với mật rỉ đường làm thức ăn cho chúng phát triển nhanh.
  • Giảm xả bùn: Ngưng hoàn toàn việc xả bùn thải (WAS) cho đến khi nồng độ MLSS đạt ngưỡng tối ưu (từ 2.000 - 3.500 mg/L).

Trường hợp 2: Do nước thải đầu vào chứa chất hoạt động bề mặt (Xà phòng, chất tẩy rửa)

• Dấu hiệu nhận biết: Bọt trắng mịn, rất dai, đặc, dâng cao như bọt xà phòng, phun nước khó vỡ.
• Cách xử lý:
  • Tách nguồn thải: Kiểm tra nguồn xả từ nhà xưởng, khu nhà bếp hoặc khu giặt là công nghiệp. Cách ly nguồn nước chứa chất tẩy rửa này để xử lý sơ bộ trước khi đưa vào hệ thống.
  • Tăng cường keo tụ: Tăng liều lượng hóa chất keo tụ (phèn, PAC) tại bể phản ứng/tuyển nổi trước đó để bẫy và loại bỏ bớt chất hoạt động bề mặt.
  • Sử dụng than hoạt tính: Nếu hàm lượng chất tẩy rửa quá cao, có thể bổ sung than hoạt tính vào bể điều hòa để hấp phụ bớt độc tính.

Trường hợp 3: Do sốc tải hữu cơ (Chất ô nhiễm COD/BOD tăng đột biến)

• Dấu hiệu nhận biết: Bọt trắng dày, đục, bắt đầu xuất hiện các đốm bùn đen hoặc nâu bám trên bọt 
• Cách xử lý:
  • Điều tiết lưu lượng: Giảm lượng nước thải nạp vào, tận dụng tối đa dung tích bể điều hòa để pha loãng và ổn định lại nồng độ COD/BOD đầu vào.
  • Tăng cường oxy: Tăng công suất máy thổi khí để duy trì nồng độ oxy hòa tan (DO) trong bể Aerotank luôn đạt từ 2 – 4 mg/L. Oxy cao giúp vi sinh vật tăng tốc độ chuyển hóa chất hữu cơ quá tải.

Trường hợp 4: Do vi sinh bị chết/ngộ độc hóa chất

• Dấu hiệu nhận biết: Bọt trắng lẫn lộn với các mảng bùn mịn màu nâu đen, nước trong bể có mùi hôi lạ.
• Cách xử lý:
  • Ngắt nguồn độc chất: Kiểm tra và ngăn chặn ngay dòng nước thải có chứa clo dư, javen, axit/kiềm mạnh hoặc kim loại nặng đi vào bể.
  • Điều chỉnh pH: Kiểm tra và châm thêm NaOH hoặc H2SO4 để đưa pH trong bể Aerotank về khoảng an toàn (6.5 – 8.5).
  • Thay bùn (nếu ngộ độc nặng): Nếu vi sinh đã chết hàng loạt (bùn mịn, không còn khả năng lắng), cần phải xả bỏ lượng bùn nhiễm độc này, làm sạch bể và tiến hành nuôi cấy lại từ đầu.

Khi Nào Cần Bổ Sung Men Vi Sinh?

Bạn cần bổ sung men vi sinh vào bể Aerotank khi hệ thống gặp phải các trường hợp cụ thể sau đây:

1. Khởi động hệ thống mới hoặc nuôi cấy lại

• Khi bắt đầu vận hành: Hệ thống mới xây dựng, chưa có sẵn bùn hoạt tính tự nhiên.
• Sau khi xả bỏ bùn cũ: Hệ thống vừa bị ngộ độc hóa chất, chết vi sinh hàng loạt và buộc phải thau rửa bể để nuôi cấy lại từ đầu.

2. Chỉ số bùn và vi sinh sụt giảm nghiêm trọng

• Chỉ số SV30 quá thấp: Lượng bùn lắng sau 30 phút sụt giảm xuống dưới 10% (hoặc chỉ số nồng độ bùn MLSS thấp dưới 1.500 mg/L).
• Sau sự cố xả bùn: Người vận hành lỡ tay xả quá nhiều bùn thải (WAS), khiến lượng sinh khối còn lại trong bể không đủ để xử lý nước.

3. Hệ thống bị sốc tải hoặc thay đổi nguồn nước

• Tăng công suất đột xuất: Lưu lượng nước thải đầu vào tăng mạnh so với công suất thiết kế thông thường.
• Nồng độ ô nhiễm tăng cao: Chỉ số COD, BOD, Nitơ hoặc Amoni tăng đột biến khiến lượng vi sinh hiện tại bị quá tải, cần bổ sung các chủng vi sinh chuyên dụng để hỗ trợ.

4. Vi sinh bị suy yếu sau sự cố môi trường

• Sau khi mất điện: Máy thổi khí ngừng hoạt động lâu làm bể bị thiếu oxy (DO < 1 mg/L) khiến vi sinh hiếu khí bị chết một phần.
• Sau khi lệch pH hoặc ngộ độc: Hệ thống vừa trải qua đợt biến động pH (quá axit hoặc quá kiềm) hoặc bị nhiễm nhẹ hóa chất tẩy rửa khiến vi sinh bị ức chế, chậm phát triển.

5. Chất lượng nước đầu ra không đạt chuẩn

• Nước ra bị đục: Bông bùn nhỏ, mịn, khó lắng, cuốn theo dòng nước ra ngoài ở bể lắng.
• Chỉ số đầu ra vượt ngưỡng: Kết quả xét nghiệm nước thải sau xử lý có COD, BOD hoặc Amoni vẫn còn cao, không đạt tiêu chuẩn xả thải của cơ quan môi trường.

Kết Luận

Bể aerotank nổi bọt trắng là dấu hiệu cho thấy hệ vi sinh đang mất ổn định hoặc thiếu dinh dưỡng. Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp xử lý nhanh và tránh ảnh hưởng đến chất lượng nước thải đầu ra.

Trong thực tế vận hành, cần ưu tiên:

• Kiểm tra MLSS và DO
• Theo dõi tải hữu cơ
• Kiểm soát hóa chất đầu vào
• Bổ sung vi sinh khi cần thiết
• Điều chỉnh khí phù hợp

Một số sản phẩm vi sinh cho bể aerotank như: MICROBE LIFT IND, MICROBE LIFT N1

Tham khảo cách xử lý bọt nâu bể hiếu khí: https://moitruonghaidang.vn/bot-nau-tai-be-hieu-khi

HOT LINE: 0903 371 885

​​​​

​