Doanh Nghiệp Nào Bắt Buộc Quan Trắc Môi Trường Định Kỳ Theo Quy Định?

Quan trắc môi trường định kỳ là một trong những nghĩa vụ quan trọng của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa xác định rõ mình có thuộc đối tượng bắt buộc thực hiện quan trắc môi trường hay không, dẫn đến nguy cơ bị xử phạt hành chính khi cơ quan chức năng kiểm tra.

Bài viết dưới đây sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ các đối tượng phải thực hiện quan trắc môi trường định kỳ theo quy định hiện hành.

Quan Trắc Môi Trường Định Kỳ Là Gì?

Quan trắc môi trường định kỳ là hoạt động lấy mẫu, đo đạc và phân tích các thành phần môi trường như nước thải, khí thải, tiếng ồn, độ rung, chất lượng nước mặt, nước ngầm... nhằm đánh giá mức độ tác động của hoạt động sản xuất đến môi trường xung quanh.

Kết quả quan trắc là cơ sở để doanh nghiệp chứng minh việc tuân thủ các quy chuẩn môi trường theo quy định của pháp luật.

Doanh Nghiệp Nào Bắt Buộc Quan Trắc Môi Trường?

Theo quy định của Luật Bảo vệ Môi trường 2020, tất cả các dự án đầu tư, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có phát sinh nước thải, bụi hoặc khí thải xả ra môi trường đều thuộc đối tượng bắt buộc phải thực hiện quan trắc môi trường. Việc xác định một doanh nghiệp có phải quan trắc hay không sẽ dựa trực tiếp vào lưu lượng xả thải và mức độ nguy cơ gây ô nhiễm của ngành nghề đó

Các nhóm đối tượng cụ thể bắt buộc phải thực hiện được chia chi tiết dưới đây:

1. Đối Tượng Bắt Buộc Quan Trắc Nước Thải Định Kỳ

Căn cứ theo Điều 111 Luật Bảo vệ Môi trường 2020, các đơn vị sau phải thực hiện quan trắc nước thải:

• Khu tập trung: Khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung và cụm công nghiệp có xả nước thải ra môi trường.
• Cơ sở có nguy cơ ô nhiễm lớn: Các dự án, nhà máy thuộc loại hình sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường (như dệt nhuộm, xi mạ, hóa chất, chăn nuôi quy mô lớn) có lưu lượng xả nước thải từ 20m^3/ngày trở lên.
• Cơ sở thông thường quy mô lớn: Các cơ sở không thuộc loại hình nguy cơ ô nhiễm nhưng có lưu lượng xả nước thải từ 500 m3/ngày trở lên.

2. Đối Tượng Bắt Buộc Quan Trắc Bụi, Khí Thải Định Kỳ

Căn cứ theo Điều 112 Luật Bảo vệ Môi trường 2020, các nguồn phát thải khí lớn ra môi trường phải quan trắc bao gồm: 

• Cơ sở có nguy cơ ô nhiễm: Dự án, cơ sở sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường không khí (như sản xuất xi măng, nhiệt điện, luyện kim, hóa chất) có lưu lượng xả khí thải lớn. 
• Thiết bị công suất lớn: Các cơ sở sử dụng lò hơi, lò đốt chất thải, hoặc các thiết bị sản xuất công nghiệp có lưu lượng khí thải phát sinh lớn ra môi trường (thông thường từ 5.000 m3 khí thải/giờ trở lên

3. Ví Dụ Các Loại Hình Doanh Nghiệp Phổ Biến Phải Quan Trắc

• Nhà máy công nghiệp: Nhà máy dệt nhuộm, xưởng cơ khí xi mạ, nhà máy sản xuất giấy, bao bì, hóa chất, chế biến gỗ.
• Cơ sở chế biến thực phẩm: Nhà máy giết mổ gia súc, chế biến thủy hải sản, nước giải khát, sữa.
• Y tế và dịch vụ: Các bệnh viện, phòng khám đa khoa (phải quan trắc nước thải y tế), hoặc khu xử lý rác thải tập trung.
• Cơ sở chăn nuôi: Các trang trại chăn nuôi heo, gà quy mô công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải phát sinh

4. Trường Hợp Nào Được Miễn Quan Trắc Định Kỳ?

Doanh nghiệp của bạn sẽ không cần thực hiện quan trắc môi trường định kỳ nếu thuộc một trong các trường hợp:

• Không phát sinh nước thải sản xuất hoặc chỉ phát sinh nước thải sinh hoạt quy mô rất nhỏ (dưới mức quy định).
• Toàn bộ nước thải được đấu nối triệt để về hệ thống xử lý nước thải tập trung của khu công nghiệp (đã được khu công nghiệp chịu trách nhiệm quan trắc đầu ra).
• Cơ sở kinh doanh dịch vụ văn phòng thuần túy, thương mại, không phát sinh chất thải công nghiệp, bụi hay khí thải độc hại

Tần Suất Quan Trắc Môi Trường Bao Lâu Một Lần?

Theo quy định hiện hành tại Nghị định 08/2022/NĐ-CP, tần suất quan trắc môi trường định kỳ của doanh nghiệp hoạt động liên tục dao động từ 3 tháng/lần, 6 tháng/lần cho đến 1 năm/lần. Tần suất chính xác phụ thuộc hoàn toàn vào việc dự án của bạn có thuộc đối tượng phải lập Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) hay không, và loại thông số chất thải cần đo kiểm. 

1. Tần Suất Quan Trắc Nước Thải Định Kỳ

Căn cứ vào Điều 97 Nghị định 08/2022/NĐ-CP, đối với cơ sở hoạt động liên tục:

• 3 tháng / lần: Áp dụng cho các thông số thông thường đối với các dự án, cơ sở thuộc đối tượng phải lập ĐTM. 
• 6 tháng / lần: Áp dụng cho các thông số thông thường đối với các dự án, cơ sở không thuộc đối tượng lập ĐTM (chỉ cần Giấy phép môi trường hoặc Đăng ký môi trường). 
• 1 năm / lần: Áp dụng bắt buộc cho các thông số đặc thù nguy hại (như kim loại nặng, hợp chất hữu cơ độc hại, dioxin...) đối với tất cả các trường hợp

2. Tần Suất Quan Trắc Bụi và Khí Thải Công Nghiệp

          Căn cứ vào Điều 98 Nghị định 08/2022/NĐ-CP, tần suất đo kiểm khí thải ống khói được phân loại chi tiết:

3. Tần Suất Quan Trắc Môi Trường Lao Động (Vệ sinh lao động)

• Ngoài môi trường xả thải bên ngoài, nếu doanh nghiệp cần đo kiểm môi trường làm việc bên trong nhà xưởng (tiếng ồn, bụi mịn, nhiệt độ, ánh sáng nơi làm việc), tần suất bắt buộc là ít nhất 1 năm / lần theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015.

4. Lưu Ý Quan Trọng Cho Doanh Nghiệp

• Hoạt động thời vụ: Doanh nghiệp hoạt động theo mùa vụ (dưới 6 tháng/năm) sẽ áp dụng tần suất riêng, dao động từ 1 đến 2 lần/vụ sản xuất tùy theo tổng thời gian hoạt động thực tế. 
• Xem trực tiếp hồ sơ pháp lý: Tần suất cụ thể ứng với từng họng xả thải, ống khói của đơn vị bạn đã được cơ quan chức năng phê duyệt cứng và ghi rõ trong Giấy phép môi trường (hoặc phê duyệt ĐTM cũ). Doanh nghiệp không được tự ý giảm tần suất lấy mẫu để tránh bị phạt hành chính. 

Doanh Nghiệp Cần Chuẩn Bị Gì Khi Quan Trắc Môi Trường?

Để quá trình quan trắc môi trường diễn ra thuận lợi, chính xác và đúng quy định pháp luật, doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị kỹ lưỡng 4 hạng mục cơ bản dưới đây trước khi đơn vị dịch vụ đến lấy mẫu:

1. Hồ Sơ Pháp Lý và Tài Liệu Liên Quan

Doanh nghiệp cần tập hợp sẵn các giấy tờ sau để cung cấp cho đơn vị đo kiểm cấu hình đúng thông số:

• Giấy phép môi trường (hoặc quyết định phê duyệt ĐTM, Kế hoạch bảo vệ môi trường trước đây).
• Sơ đồ vị trí các điểm xả thải, hệ thống ống khói và vị trí các máy móc phát sinh tiếng ồn.
• Báo cáo công tác bảo vệ môi trường của các năm trước (nếu có) để đối chiếu số liệu.

2. Chuẩn Bị Hiện Trường và Điểm Lấy Mẫu

Đây là bước quan trọng nhất để đảm bảo an toàn và đúng kỹ thuật lấy mẫu:

• Môi trường nước: Mở sẵn nắp các hố ga, bể xả thải tập trung (vị trí trước và sau hệ thống xử lý). Đảm bảo lối đi đến điểm lấy mẫu thông thoáng, không bị che chắn bởi hàng hóa.
• Môi trường khí: Lắp đặt sẵn sàn thao tác an toàn và vị trí mở lỗ lấy mẫu (khuy lấy mẫu) trên thân ống khói theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật.
• Nguồn điện: Kéo sẵn nguồn điện nguồn (220V) gần khu vực ống khói hoặc vị trí đo khí để cấp nguồn cho các thiết bị hút mẫu công suất lớn của kỹ thuật viên.

3. Đảm Bảo Điều Kiện Vận Hành Phải Đạt Công Suất

• Vận hành hệ thống: Hệ thống sản xuất và hệ thống xử lý chất thải (nước thải, khí thải) của nhà máy phải hoạt động bình thường tại thời điểm lấy mẫu.
• Đạt công suất: Công suất máy móc nên đạt tối thiểu 75% công suất thiết kế hoặc đúng mức sản xuất thực tế tối đa. Cơ quan quản lý sẽ không chấp nhận kết quả quan trắc nếu phát hiện doanh nghiệp cố tình giảm công suất xả thải hoặc tắt hệ thống xử lý trong lúc lấy mẫu.

4. Cử Nhân Sự Phối Hợp và Giám Sát

• Nhân sự môi trường/HSE: Cử cán bộ phụ trách môi trường của nhà máy đi cùng đoàn lấy mẫu để hướng dẫn vị trí và giám sát quy trình đo đạc.
• Ký biên bản hiện trường: Chuẩn bị người có thẩm quyền ký và đóng dấu vào Biên bản lấy mẫu/đo đạc hiện trường ngay sau khi đơn vị dịch vụ hoàn thành công việc trong ngày.

Hầu hết các doanh nghiệp có phát sinh nước thải, khí thải hoặc các nguồn tác động môi trường đều thuộc đối tượng phải thực hiện quan trắc môi trường định kỳ. Việc thực hiện đúng quy định không chỉ giúp doanh nghiệp tránh các rủi ro pháp lý mà còn là cơ sở đánh giá hiệu quả của hệ thống xử lý môi trường.

Nếu doanh nghiệp của bạn chưa xác định được tần suất quan trắc hoặc cần tư vấn quan trắc môi trường định kỳ, hãy liên hệ đơn vị chúng tôi MÔI TRƯỜNG HẢI ĐĂNG để được hỗ trợ và xây dựng kế hoạch phù hợp với quy định hiện hành.

HOTLINE: 0903 371 885